Cerrahi Tedaviler
Diş Eti Çekilmesi Tedavileri (Kök Kapatma) Nedir?
Diş eti çekilmesi; diş etinin kenarının normal seviyesinden aşağıya inmesiyle diş kök yüzeyinin açığa çıkması durumudur.
Bazı kişilerde yalnızca estetik bir kaygı yaratırken, bazılarında soğuk hassasiyeti, kök çürüğü riski, fırçalama sırasında ağrı/kanama ve temizlikte zorlanma gibi şikâyetlerle kendini gösterebilir.
Bu durum tek bir nedene bağlı değildir. Çoğu zaman birkaç faktörün bir araya gelmesi sonucu ortaya çıkar ve tedavi planı da bu yüzden “tek tip” olmaz: Kimi zaman doğru bakım ve alışkanlık düzenlemesi yeterli olurken, kimi zaman kök kapatma (root coverage) amaçlı muko-gingival cerrahiler gündeme gelir. Karar; kişinin şikâyeti, çekilmenin tipi, diş eti kalınlığı, dişin konumu ve beklentilere göre hasta ile birlikte planlanır.
[Image of gingival recession stages]Diş eti çekilmesi neden olur?
En sık görülen katkıda bulunan faktörler şunlardır:
- Yanlış fırçalama tekniği (çok sert, yatay ve bastırarak fırçalama)
- Diş eti dokusunun yapısal olarak ince/duyarlı olması
- Diş taşı ve diş eti iltihabı (bazı vakalarda çekilmeyi kolaylaştırabilir)
- Ortodontik hareketler ve dişin kemik sınırına yakın konumlanması (vakaya göre)
- Frenulum (dudak bağı) çekişi ve vestibül derinliği gibi anatomik etkenler
- Diş sıkma–gıcırdatma ve travmatik temasların eşlik etmesi (tek başına neden gibi düşünülmez; tabloyu zorlaştırabilir)
- Dişlerde hatalı/dışa taşkın restorasyonlar, düzensiz konturlar
Her çekilme tedavi gerektirir mi?
Hayır. Tedavi gerekliliği genelde şu sorularla netleşir:
- Hassasiyet var mı? (soğuk, hava, tatlı ile sızlama)
- Bölge fırçalanırken acı/kanama oluyor mu?
- Kök çürüğü riski artmış mı?
- Estetik olarak kişiyi rahatsız ediyor mu?
- Çekilme ilerleme eğiliminde mi?
- Bölge temizlenebilir mi, yoksa plak birikimi kolaylaşıyor mu?
Şikâyet yoksa ve çekilme stabilse; çoğu vakada hedef koruma ve ilerlemeyi yavaşlatma olur.
Diş eti çekilmesinde ilk adım: Cerrahi dışı (konservatif) yaklaşım
Muko-gingival cerrahiden önce (ve çoğu zaman cerrahiyle birlikte) şu adımlar çok değerlidir:
1 Doğru fırçalama tekniği
- Yumuşak fırça, nazik basınç
- Diş eti çizgisine 45° açıyla “süpürme” hareketi (sert yatay hareketlerden kaçınma)
2 Hassasiyet yönetimi
- Hassasiyet giderici içerikler, hekim kontrolünde koruyucu uygulamalar
- Kök yüzeyini koruyan yüzey düzenlemeleri (gerekiyorsa)
3 Risk faktörlerini düzeltme
- Diş taşı/iltihap kontrolü
- Travmatik temas veya diş sıkma şüphesi varsa değerlendirme
- Restorasyon konturlarının düzeltilmesi gerekiyorsa planlama
Bu adımlar tek başına birçok kişide şikâyeti belirgin azaltabilir. Çekilme “kapanmayabilir” ama şikâyet kontrol altına girebilir.
Cerrahi tedaviler: Kök kapatma (Root Coverage) seçenekleri
Cerrahi yaklaşımın temel amacı; uygun vakalarda kök yüzeyini tekrar diş etiyle örtmek, diş etini kalınlaştırmak ve bölgeyi daha stabil/temizlenebilir hale getirmektir.
1 Koronal İlerletilmiş Flep (CAF)
Diş etinin kontrollü şekilde serbestleştirilip dişin üzerine doğru taşınmasıyla kök yüzeyinin örtülmesi hedeflenir. Tek başına uygulanabildiği gibi, sıklıkla doku desteği ile kombine edilir.
2 Bağ Dokusu Grefti (CTG) ile kök kapatma
Birçok protokolde öngörülebilirlik açısından güçlü seçeneklerden biridir. Amaç yalnızca kökü kapatmak değil; aynı zamanda diş eti dokusunu kalınlaştırarak uzun dönem stabiliteyi artırmaktır.
3 Tünel (Tunnel) teknikleri
Özellikle birden fazla komşu çekilmenin olduğu bölgelerde, dokuyu daha koruyucu bir yaklaşımla kaldırıp grefti tünel içine yerleştirerek kök kapatma hedeflenebilir. Estetik beklentisi yüksek vakalarda planlamaya girer.
4 Serbest Diş Eti Grefti (FGG) ve doku artırma
Bazı durumlarda öncelik tam kök kapatma yerine, o bölgede keratinize diş eti miktarını artırmak ve dokuyu güçlendirmek olabilir. İnce dokulu ve hijyeni zor alanlarda daha koruyucu bir strateji olarak seçilebilir.
5 Greft alternatifleri / biyolojik destekler (seçilmiş vakalarda)
Anatomik koşullar, beklenti veya donör alan istememe gibi nedenlerle farklı materyal ve biyolojik destekler gündeme gelebilir. Uygun seçenek, doku tipi ve hedefe göre belirlenir.
Buradaki kritik nokta: “En iyi teknik” diye tek bir doğru yoktur. Çekilmenin tipi, dişler arası destek dokunun durumu, diş eti kalınlığı, hijyenin sürdürülebilirliği ve estetik beklenti birlikte değerlendirilir.
Başarıyı en çok etkileyen faktörler
- Çekilmenin tipi ve komşu dişler arası dokuların durumu
- Diş eti dokusunun kalınlığı (ince dokuda stabilite daha zor olabilir)
- Düzenli ve nazik hijyen alışkanlığı
- Sigara gibi riskler
- Takip randevularının aksatılmaması
- Cerrahi sonrası bölgenin travmadan korunması (ilk haftalar)
İyileşme sürecinde neler beklenir?
- İlk günlerde hafif şişlik, hassasiyet, sızı normal olabilir.
- Geçici olarak “çekilme daha belirgin” hissi oluşabilir; doku olgunlaşması zaman alır.
- Kök hassasiyeti çoğu vakada zamanla azalır; bazı kişilerde destekleyici uygulamalar gerekebilir.
- Nihai estetik görünüm, dokunun olgunlaşmasına bağlı olarak haftalar–aylar içinde oturur.
- İlk haftalarda bölgeyi korumak, sonucu doğrudan etkileyebilir.