Neden “derin temizlik” gerekir?

Diş taşı temizliği (detertraj) çoğunlukla diş eti çizgisi seviyesindeki birikimleri hedefler. Ancak bazı durumlarda birikimler ve bakteriyel biyofilm diş etinin altına (diş eti cebi içine) yerleşir. Bu noktada evde fırçalama–diş ipi ile ulaşmak zorlaşır ve iltihap “derinleşme” eğilimi gösterebilir.

Subgingival küretaj halk arasında sık kullanılan isimlerden biridir. Güncel yaklaşımda bu işlem çoğu zaman diş eti altı temizlik / kök yüzeyi temizliği (root surface debridement) / scaling & root planing olarak ifade edilir. Ama amaç aynıdır: diş eti cebinin içindeki birikimlerin ve kök yüzeyindeki mikrobiyal yükün uzaklaştırılması.

Ne zaman gündeme gelir?

Aşağıdaki bulgular, diş eti altı birikim şüphesini artırabilir:

• Fırçalamaya rağmen geçmeyen diş eti kanaması
• Diş etinde şişlik ve hassasiyet
• Ağız kokusu ve kötü tat şikâyetinin kalıcı olması
• Diş eti çizgisinin altında taş/birikim hissi
• Periodontal ölçümlerde cep derinliklerinin artması ve kanama odaklarının belirlenmesi
• Röntgen/klinik değerlendirmede destek dokuda etkilenme şüphesi

Özetle: Bu işlem “isteğe bağlı bir temizlik” değil, genellikle periodontitis şüphesi veya bulgusu olduğunda değerlendirilen bir non-cerrahi tedavi basamağıdır.

Subgingival küretaj nasıl yapılır?

Uygulama kişiye ve bulgulara göre değişse de genel akış şöyledir:

Acıtır mı? Anestezi gerekir mi?

Diş eti altı alanlar hassas olduğu için işlem sırasında rahatsızlık oluşabilir. Bu nedenle hekim, konforu artırmak için uygun gördüğünde lokal anestezi uygulayabilir. İşlem sonrası ise 1–3 gün arasında; soğuk–sıcak hassasiyeti, hafif sızlama ve diş eti kanamasında kısa süreli artış görülebilir. Bu bulgular çoğu zaman geçicidir.

“Diş etim çekildi” hissi neden olur?

Bu çok yaygın bir algıdır. Çoğu zaman şu mekanizma devrededir:

• İltihap azaldıkça şiş olan diş eti sakinleşir ve sıkılaşır
• Taşlar kalkınca diş araları daha “açık” hissedilebilir
• Önceden var olan çekilme, iltihap azaldığında daha görünür hale gelebilir

Olumlu tarafı: Diş etinin sıkılaşması, çoğu vakada hijyenin daha kontrol edilebilir olmasına yardım eder.

Ne işe yarar?

Doğru endikasyonla yapıldığında hedeflenen faydalar:

• Diş eti cebindeki mikrobiyal yükü azaltmak
• Kanama ve şişlik gibi iltihap belirtilerini azaltmaya yardımcı olmak
• Cep derinliklerinde iyileşme sağlamak (kişiye göre değişir)
• İleri basamak tedavi ihtiyacını (ör. cerrahi) daha net değerlendirebilmek

Önemli: Bu işlem tek başına “her şeyi bitiren” bir çözüm değildir. Etkinlik; evde plak kontrolü, risk faktörleri (sigara, diyabet vb.) ve düzenli takip ile güçlenir.

İşlem sonrası nelere dikkat edilir?

• İlk günlerde “korkup hiç temizlememek” yerine, hekimin önerdiği şekilde nazik ama düzenli hijyen sürdürülür.
• Hassasiyet varsa yumuşak fırça ve doğru teknikle devam edilir.
• Planlanan kontrol randevusu aksatılmaz; çünkü işlem çoğu zaman yeniden değerlendirme ve gerekirse ek adımlarla tamamlanır.

Sık sorulan sorular

“Bu işlem dişlere zarar verir mi?”
Amaç dişi aşındırmak değil; birikimleri uzaklaştırmak ve kök yüzeyini biyofilm tutunmasına daha az elverişli hale getirmektir. Uygun teknikle yapıldığında işlem “zarar vermek” için değil, hastalığı kontrol altına almak için planlanır.

“Tek seans yeter mi?”
Bazı vakalarda tek oturumda kapsamlı temizlik planlanabilir; bazı vakalarda bölgesel seanslar tercih edilebilir. Belirleyici olan; ceplerin dağılımı, birikim miktarı ve kişinin konforudur.

“Antibiyotik şart mı?”
Her vakada rutin olarak şart değildir. Hekim; klinik bulgulara, risklere ve yanıt durumuna göre ek yöntemleri değerlendirebilir. Bu karar kişiye özeldir.