Dolgu, kaplama, lamina, köprü veya implant üstü protez gibi işlemlerde hedef sadece “dişin görünmesi” değildir; restorasyonun uzun ömürlü olabilmesi için diş eti ve çevre dokuların sağlıklı, stabil ve temizlenebilir olması gerekir. İşte periodontal hazırlık, restoratif/protetik tedavilerden önce (ve bazen tedavi sırasında) diş eti dokusunu öngörülebilir bir zemine taşımayı amaçlayan yaklaşımların genel adıdır. Planlama; mevcut diş eti sağlığı, kanama varlığı, diş eti hattı, biyotip (ince/kalın doku), diş–diş eti–kemik ilişkisi ve kişinin estetik beklentilerine göre hasta ile birlikte yapılır.

Neden “periodontal hazırlık” gerekli olabilir?

Restoratif/protetik işlemler, diş eti dokusuyla sürekli temas eden yapılardır. Diş eti sağlığı yetersizse veya doku stabil değilse şu sorunlar daha sık görülebilir:

• Restorasyon kenarlarında kanama, şişlik ve hassasiyet
• Kenar uyumunu zorlaştıran düzensiz diş eti hattı
• Plak birikimini artıran ve temizliği zorlaştıran konturlar
• Estetik bölgede (özellikle ön dişlerde) asimetrik diş eti seviyesi
• Uzun vadede diş eti çekilmesi/renklenme gibi estetik problemler

Kısacası: İyi bir restorasyon, çoğu zaman iyi bir periodontal zemin ister.

Periodontal hazırlık neleri kapsayabilir?

1) Enfeksiyon ve iltihap kontrolü

Restoratif tedavi öncesi en kritik adım, diş etinin “sakin” olmasıdır:

• Kanama ve şişlik varsa önce profesyonel temizlik ve ev bakım optimizasyonu planlanır.
• Aktif iltihap varken alınan ölçüler ve yapılan kenar tasarımları, doku normale döndüğünde “uyumsuz” hale gelebilir.

2) Diş eti hattının stabil hale getirilmesi

Özellikle ön bölgede diş eti hattındaki küçük farklar bile gülüşte belirgin görünür. Gerektiğinde:

• Diş eti seviyelendirme (gingivoplasti/gingivektomi)
• Diş eti çekilmesi varsa kök kapatma odaklı yaklaşımlar

Amaç, restorasyon planı için simetri ve stabilite oluşturmaktır.

3) Temizlenebilirlik (hijyen erişimi) planı

Restorasyon “ne kadar güzel” olursa olsun, kişi onu günlük hayatta temizleyemiyorsa sorun çıkma ihtimali artar. Periodontal hazırlıkta:

• Diş arası temas ve konturların hijyene uygunluğu
• Arayüz fırçası/diş ipi ile erişim
• İmplant üstü protezlerde temizlik alanları

değerlendirilir.

4) Restorasyon kenarı ve diş eti ilişkisi

Diş eti kenarıyla ilişkili restorasyonlarda (özellikle kaplamalarda) kenarın nerede biteceği önemlidir. Çok “diş eti altına” kaçan kenarlar; temizliği zorlaştırabilir, iltihap riskini artırabilir ve doku stabilitesini bozabilir. Bu nedenle kenar planı; doku sağlığı ve estetik hedefle birlikte ele alınır.

5) “Diş eti–kemik” dengesi

Bazı vakalarda diş eti hattını değiştirmek için sadece yumuşak doku düzenlemesi yetmeyebilir. Diş eti-kemik ilişkisi kişiye göre farklıdır ve agresif/uygunsuz planlar, uzun vadede çekilme veya doku sorunlarına zemin hazırlayabilir. Bu nedenle doğru değerlendirme, gereksiz müdahaleyi azaltır.

Hangi durumlarda periodontal hazırlık daha çok önem kazanır?

• Ön bölge estetiği (lamina/kaplama planlanan dişler)
• Diş eti kanaması/şişliği olan kişiler
• İnce diş eti dokusu (ince biyotip) olanlar
• Diş eti çekilmesi veya asimetri bulunanlar
• Ortodonti sonrası diş eti hattı değişen vakalar
• İmplant üstü restorasyon planlanan veya implantı olan kişiler
• Daha önce periodontitis öyküsü olanlar (idame ihtiyacı daha belirgin olabilir)

Süreç nasıl ilerler?

Genel yaklaşım çoğu kişide şu sırayla daha öngörülebilirdir:

• Diş eti sağlığını stabilize etme (kanamayı azaltma, hijyen düzeni)
• Gerekirse yumuşak doku şekillendirme/iyileştirme
• Restoratif ölçü ve tasarım (doku stabilken)
• Tedavi sonrası takip ve idame

İyileşme ve stabilizasyon süresi kişiye göre değişebilir. Bu yüzden “en hızlı” plan yerine, en stabil ve uzun ömürlü plan hedeflenir.

Sık sorulan sorular

“Diş etim kanıyorsa kaplama yapılmaz mı?”
Bazı durumlarda yapılabilir; ancak kanamanın nedeni kontrol altına alınmadan yapılan restorasyonlarda uzun vadeli stabilite zorlaşabilir. Önce diş etini sakinleştirmek, çoğu zaman sonuç kalitesini artırır.

“Diş eti zamanla çekilirse ne olur?”
Doku stabilitesi; biyotip, hijyen, sigara/diyabet gibi riskler ve restorasyon konturu ile ilişkilidir. Bu nedenle planlama, çekilme riskini azaltacak şekilde yapılır; yine de sonuçlar kişiden kişiye değişebilir.