Peri-implantitis, implantın çevresindeki dokularda iltihapla birlikte destek kemiğinde kaybın görüldüğü tablodur. Yani peri-implant mukozitisten (yalnızca yumuşak doku iltihabı) farkı, kemik seviyesinin de etkilenmiş olmasıdır. Bu nedenle peri-implantitis, erken dönemde yakalanıp doğru şekilde yönetilmezse implantın uzun dönem stabilitesini zorlayabilir.

Peri-implantitisin yönetimi “tek bir işlem” değildir. İltihabın şiddeti, kemik kaybının tipi, implant üstü protezin tasarımı, kişinin ağız hijyeni, sigara/diyabet gibi riskler ve implant yüzey özellikleri birlikte değerlendirilir. Hedefler ve yol haritası, hasta ile birlikte gerçekçi biçimde planlanır.

Peri-implantitis belirtileri nelerdir?

Sıklıkla şu bulgular görülür:

• İmplant çevresinde fırçalamayla kanama
• Kızarıklık, şişlik, hassasiyet
• Kötü tat / ağız kokusu
• Bazı vakalarda akıntı (irin) şüphesi
• Cep derinliğinde artış (muayenede)
• Röntgen değerlendirmesinde kemik seviyesinde düşüş

Neden olur?

En temel tetikleyici çoğunlukla biyofilm (plak) birikimidir. Süreci kolaylaştırabilen veya hızlandırabilen faktörler:

• İmplant çevresinde temizlik güçlüğü (erişilemeyen bölgeler)
• Protez/kaplama tasarımının plak tutmaya elverişli olması
• Simanlı restorasyonlarda fazla siman kalması
• Düzenli profesyonel bakımın aksaması
• Sigara kullanımı, kontrolsüz diyabet gibi sistemik riskler (etki kişiden kişiye değişebilir)
• Daha önce periodontitis öyküsü (risk profilini artırabilir)
• Yük faktörleri (diş sıkma/gıcırdatma gibi) tek başına “neden” sayılmasa da tabloyu zorlaştırabilir

Tanı nasıl konur?

Peri-implantitis tanısı genellikle şu üçlünün birlikte değerlendirilmesiyle netleşir:

• Klinik bulgular: kanama/şişlik, gerekirse akıntı
• Ölçümler: implant çevresi sondlama derinlikleri ve kanama varlığı
• Radyografik değerlendirme: kemik seviyesinde kayıp şüphesi veya doğrulaması

Tanıda amaç “etiket koymak” değil; mukozitis mi, peri-implantitis mi ayrımını yapıp uygun tedavi basamağını seçmektir.

Tedavide ana hedefler

• İmplant çevresindeki iltihabı kontrol altına almak
• Biyofilm yükünü azaltmak ve yeniden birikimini zorlaştırmak
• Kemik kaybının ilerlemesini durdurmak veya yavaşlatmak
• Protez tasarımı ve hijyen erişimini iyileştirmek
• Kişiye uygun idame/takip düzeni kurmak

Tedavi nasıl yapılır?

Tedavi genellikle basamaklı ilerler ve hangi basamağın uygun olduğu kişiye göre değişir:

1) Non-cerrahi yaklaşım (başlangıç / hafif olgular)

• İmplant çevresinin uygun aletlerle profesyonel temizliği
• Biyofilm kontrolünün güçlendirilmesi (kişiye özel hijyen eğitimi ve araç seçimi)
• Plak tutan faktörlerin azaltılması (erişimi zor konturların düzenlenmesi vb.)

Non-cerrahi yaklaşım, özellikle erken yakalanan veya daha sınırlı olgularda değerli bir basamaktır. Ancak kemik kaybı belirgin ve implant yüzeyi erişilemez durumdaysa, tek başına yeterli kalmayabilir.

2) Cerrahi yaklaşım (ileri/dirençli olgular)

Cerrahi; problemli bölgeye daha iyi erişim sağlayarak implant yüzeyinin temizliğini ve dokuların yeniden düzenlenmesini hedefler. Yaklaşımlar genelde iki ana çerçevede düşünülür:

A) Rezektif cerrahi (şekillendirici yaklaşım): Amaç, bölgeyi daha temizlenebilir hale getirmek ve iltihabı kontrol etmektir. Bazı vakalarda kemik kontur düzenlemesi ve yumuşak doku düzenlemeleri yapılabilir.

B) Rejeneratif cerrahi (kazanım odaklı yaklaşım): Uygun kemik defektlerinde, seçilmiş vakalarda kemik/doku kazanımı hedefleyen greft/membran gibi yaklaşımlar planlanabilir. Her defekt tipi rejenerasyona uygun değildir; başarı, defektin şekli ve stabiliteyle yakından ilişkilidir.

Hangi cerrahi yaklaşımın seçileceği; kemik kaybının tipi, implantın konumu, protez tasarımı ve hijyen sürdürülebilirliği gibi kriterlerle belirlenir.

3) Yardımcı yöntemler (seçilmiş vakalarda)

Bazı vakalarda antiseptik destek, yüzey dekontaminasyonuna yönelik ek yöntemler veya sistemik yaklaşımlar hekim tarafından değerlendirilebilir. Bu tür kararlar “rutin” değil, vaka bazlı düşünülür.

Evde bakım ve takip neden bu kadar kritik?

Peri-implantitis tedavisinde en güçlü belirleyicilerden biri, tedavi sonrası dönemde implant çevresinin düzenli ve ulaşılabilir şekilde temizlenebilmesidir. Bu nedenle:

• Uygun arayüz fırçası boyu ve tek demet fırça gibi araçlar kişiye özel seçilir
• Protez tasarımı temizlik için elverişli değilse, en iyi tedavi bile zorlanabilir
• Takip aralıkları herkeste aynı değildir; risk profiline göre daha sık kontrol gerekebilir

Ne zaman geciktirmeden değerlendirme gerekir?

Aşağıdaki durumlar varsa, beklemeden muayene planlamak iyi olur:

• İmplant çevresinde tekrarlayan kanama + şişlik
• Akıntı/irin şüphesi
• Kötü tat/koku şikâyetinin artması
• Isırma sırasında ağrı veya implant çevresinde “baskı” hissinin belirginleşmesi
• İmplantta oynama/hareket hissi (farklı bir probleme işaret edebilir)